home

Juttersdiploma Kaap Skil voor unieke vondst foedraal

21 augustus 2013

De 10-jarige Idse de Boer deed op Texel een wel heel bijzondere vondst. Nabij Paal 9 zag hij bij opkomend tij een zwarte stok met twee puntige uiteinden aan de kustlijn. Hij wist direct dat het geen gewone stok betrof en pakte het vers aangespoelde voorwerp uit het zand. Bij Kaap Skil, museum van jutters & zeelui, legde hij zijn vondst voor aan jutter Gilles van Mil. Die wist te vertellen dat het om een leren foedraal gaat van in ieder geval 100 jaar oud.

Idse de Boer uit het Friese Tersoal was met zijn ouders en broers op vakantie, toen hij langs de Texelse kustlijn het foedraal vond. Het gezin wist dat men met gejutte vondsten naar Kaap Skil kan komen om er vragen over te stellen aan de jutter, en bovendien een heus Juttersdiploma in ontvangst te nemen. Jutter Gilles van Mil reageerde enthousiast op Idse’s vondst. “Wij krijgen hier aardig wat gejutte spullen binnen. Alle stukken zijn natuurlijk bijzonder en welkom, maar sommigen vondsten zijn echt uniek, zoals dit foedraal.”

1e matroos
Het voorwerp was bedoeld om een lang mes of bajonet in op te bergen. Zeelui hingen dit met een touw of riem aan hun middel zodat het gereedschap altijd voor het grijpen was. Van Mil:”Aan de afwerking en bijzondere versieringen kun je zien dat dit niet van het eerste het beste bemanningslid was. Misschien was dit van een 1e matroos, die stonden hoog in rang onder de werkers en hadden dus ook een mooier foedraal. Bovendien was het mes dat hierin werd opgeborgen redelijk fors, met een lemmet van zo’n 30 centimeter. Dat kan dus net zo goed een bajonet zijn geweest.“ Het foedraal is van leer gemaakt en nauwkeurig afgewerkt. De tinnen versieringen zijn niet meer volledig intact, wel kun je nog zien waar die gezeten hebben. De onderkant is open, zodat water wat in de bovenkant naar binnen kwam er direct weer uit kon lopen, ter voorkoming van roest.

Minimaal 100 jaar oud
Volgens Van Mil moet het foedraal minimaal 100 jaar oud zijn, misschien nog wel ouder. “Omdat leer in zout water ongelofelijk lang goed blijft, is het moeilijk de datum van herkomst precies vast te stellen.” Waarschijnlijk heeft het voorwerp al die tijd op de bodem van de zee gelegen en is het door stroming of suppletie losgekomen uit het zand en naar de oppervlakte gekomen. Het zou zelfs kunnen zijn dat het mes ter zee is geraakt in de Napoleontische tijd, begin 1800. Om daar achter te komen moet het voorwerp nader onderzocht worden. Het gezin De Boer is van plan om op de terugreis via Fort Huisduinen in Den Helder te gaan om daar te onderzoeken of het foedraal uit die tijd afkomstig kan zijn.

Juttersdiploma
Dit jaar alleen al zijn tientallen gejutte voorwerpen, variërend van veiligheidshelmen tot (hand)schoenen en bijzonder visaas, ingeruild bij Kaap Skil voor een Juttersdiploma. Normaal gesproken blijven de vondsten in Kaap Skil, waar ze worden toegevoegd aan de museumcollectie. Omdat Idse verder onderzoek wil doen naar het foedraal en op school een spreekbeurt wil houden over de resultaten heeft hij zijn vondst weer meegenomen.



Graag het formulier invullen