home UK DE

exposities

Trui aan, trossen los

Burgemeester Michiel Uitdehaag van Texel trok voor de opening zijn eigen visserstrui aan.

Deze nieuwe tentoonstelling in Kaap Skil gaat over de rol van kinderen in de visserij rond 1900. Ze moesten meewerken op de schepen, om de magen te vullen.

In een decor van katoenen zeilen hangen stoere visserstruien in kindermaten. In deze sfeervolle ruimte komt het verhaal van de kinderen uit Texelse vissersfamilies tot leven.

Vanuit Oosterend en Oudeschild werd een ruime eeuw geleden vooral in familieverband gevist. Kinderen moesten bijdragen aan het gezinsinkomen en jongens traden automatisch in de voetsporen van hun vader. Zonen van vissers gingen dus mee de zee op. In de grote vissersplaatsen als Katwijk, Scheveningen en Vlaardingen was de visserij veel meer als een industrie opgezet. Er werd grootschalig op haring gevist en kinderen werden er echt uitgebuit. Op Texel was de visserij kleinschalig, voer men op kleine blazers en hielpen de kinderen met alle voorkomende werkzaamheden mee.

De tentoonstelling is interessant voor volwassenen én kinderen. Speciaal voor de jeugd zijn er extra'tjes toegevoegd: er kan gevist worden op verschillende soorten zeedieren, er is een foto-bootje en in de kinderhoek zijn allerlei activiteiten te doen.

 

Een zeven eeuwen oude zeedijk

Tijdens opgravingen bij fort De Schans, vlak bij Oudeschild op Texel, zijn de resten van een middeleeuwse zeedijk ontdekt. In mei 2017 legden archeologen verschillende historische lagen bloot waarin de geschiedenis van de Texelse strijd met de zee goed zichtbaar is. Het oudste deel van de dijk stamt uit de 14e eeuw: het begin van de dijkenbouw in de Lage Landen.

Als je de wand van een kuil schuin afsteekt kun je met speciale lak een soort afdruk van de bodemlagen maken. Bij de Schans zijn op die manier profielen gemaakt van verschillende aardlagen van de zeedijk. Het zijn natuurlijke schilderijen van zand waarbij de verschillende lagen optimaal zichtbaar blijven.

Zeven eeuwen dijkbouw komen tot leven, maar de geschiedenis van de locatie gaat verder terug. Al in de Romeinse tijd was hier een nederzetting. Vanaf de veertiende eeuw beschermde een dijk gemaakt uit zeegras ('wier') het lage land van Texel. Deze wierdijken waren de meest gebruikelijke vorm van kustverdediging langs de Hollandse kust, gewoon omdat er enorm veel zeegras op de ondieptes groeide. Het zeegras werd aangestampt tussen rijen palen. Daar kwam een eind aan toen de paalworm zijn intrede deed en massaal de dijkpalen begon te verzwakken. Sinds die tijd worden de dijken gemaakt van zand en stenen. Dan kun je er ook op bouwen. Op de dijk bij de Schans heeft een torentje gestaan. Ook daarvan zijn de resten in de profielen terug te herkennen.

De profielen zijn te zien op de eerste verdieping van een van de graanpakhuizen van Kaap Skil.

Duiken in Details – opgedoken schatten uit de Gouden Eeuw

Stel je voor: het is begin zeventiende eeuw. Voor Texel ligt, tussen honderden schepen, een schip met kostbare lading voor anker. Dit schip leidt schipbreuk. Door een storm? Geramd door een ander schip? Samen met vele andere schepen?

We weten het niet, het verhaal ligt begraven onder het zand. Het schip en de lading zijn naar de zeebodem gezonken. Onder het zand is het bijna 400 jaar bewaard gebleven. Tot het vrijspoelde en Texelse duikers het wrak bij toeval ontdekten. Omdat het veel hout van palmbomen vervoerde is het wrak 'het Palmhoutwrak' gedoopt.

Maar de lading bestond niet alleen uit kostbaar hout Bij het wrak zijn onder andere een prachtige japon en vele gebruiksvoorwerpen gevonden. In geweldige staat, ondanks de bijna vier eeuwen onder het zand. De objecten zijn bijzonder rijk bewerkt en kostbaar. Hieruit concluderen experts dat de spullen van mensen uit hoog adellijke of zelfs koninklijke kringen zijn geweest.

In de kelder van het entreegebouw is een speciale expositie ingericht over de vondsten uit het wrak en het onderzoek dat op dit moment volop gaande is.

Meer over de vondsten uit het Palmhoutwrak

Waterkamer

Stel je voor dat er geen dijken waren. Dan lag Texel grotendeels onder water. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zorgt ervoor dat wij droge voeten houden. De tentoonstelling 'Waterkamer' gaat over het belang van goede dijkbescherming. De expositie is gericht op de Texelse situatie: van de watersnoodramp in 1953 tot de toekomst. Kijkend door een virtual reality-bril maak je een overstroming van het museumterrein mee. Gelukkig hebben we dijken om dit te voorkomen!

Zelf doen
Op drukke dagen zal geregeld een medewerker van het HHNK aanwezig zijn bij de tentoonstelling. Dan kunnen bezoekers zelf de werking van de dijken onderzoeken op de zogenaamde dijkentafel. 

MUSEUMGEBOUW KAAP SKIL

TimeLaps bouw nieuwe entree Kaap Skil

Het prachtige entreegebouw van Kaap Skil maakt een bezoek aan het museum meer dan bijzonder.

In 2012 is het entreegebouw van Kaap Skil geopend. Het is een ontwerp van Mecanoo architecten uit Delft. Het gebouw heeft vier aaneengeschakelde, speelse puntdaken die opgaan in het ritme van dorpse daken die vanaf de zee als golven boven de dijk lijken uit te steken. De houten gevel van Kaap Skil illustreert de eeuwenoude traditie van hergebruik. De verticale lamellen zijn gemaakt van verzaagde hardhouten damwanden uit het Noord-Hollands Kanaal en krijgen zo, net als de aangespoelde collectiestukken van het museum, een tweede leven. Het gebouw heeft internationale prijzen gekregen voor de architectuur en exposities.

DE REEDE VAN TEXEL

animatie uit de expositie

De ankers uit, de zeilen op. Hier op de Reede achter Texel liggen we beschut tegen de westenwind.

De Reede van Texel is in de Gouden 17e Eeuw 's werelds belangrijkste ankerplaats geweest. De rijk beladen schepen van en naar Amsterdam ankerden voor vertrek en bij terugkomst achter het eiland. Het was daar een prachtig schouwspel van masten en zeilen, geluiden van krakend hout en klotsende golven. Nederlands Gouden Eeuw zag je terug op de Reede van Texel. Nu zie je het in Kaap Skil.

ARCHEOLOGIE ONDER WATER

Archeologie onder water

Een westerstorm, een losgeslagen anker. Er is paniek op de Reede van Texel. Een scheepsramp voltrekt zich.

De zeebodem rond Texel ligt bezaaid met scheepswrakken. Niet zo gek als je bedenkt dat hier dagelijks honderden schepen lagen en voorbij trokken. Veel wrakken liggen diep onder het zand en komen misschien wel nooit meer tevoorschijn. Maar er zijn ook wrakken die net boven het zand uitsteken. Wie daar op duiken en wat er gevonden is, vertellen zij zelf in Kaap Skil.

JUTTERIJ

Harde wind of liever nog een goede storm doet de jutters naar het strand trekken.

Jutten is al een eeuwenoude traditie. Vroeger gingen bewoners van het eiland naar het strand voor aangespoeld hout. Daarvan bouwden zij een schuur of brandden ze de kachel. Nu er niet zoveel hout meer aanspoelt denk je misschien dat er ook niets meer te jutten is. Maar dagelijks spoelt er nog van alles aan. Wat dat allemaal is, kan je zien in de indrukwekkende jutterij van Kaap Skil. In de film een kennismaking met de jutters van Texel en hun prachtige verhalen.

Film: de jutters van Texel

VISSERSHUUSIES

Voor de één het feest der herkenning en voor de ander een verbazende ervaring.

Het museum heeft een prachtig buitenterrein waar de bezoeker heerlijk rond kan dwalen en bijzondere objecten kan bekijken. En waar je even kan binnenlopen in de vissershuisjes. In de huisjes ga je terug naar de periode tussen 1930 en 1950. Voor veel bezoekers zal het een feest van herkenning zijn. De grote radio in de kamer, het gewolkte emaille in de keuken, de pomp boven het aanrecht, de bedstede achter de deurtjes, de kolenkit naast de kachel en de asbak op tafel. Bijzonder aan deze huisjes is dat je ervaart hoe de mensen toen leefden op een heel klein oppervlak en ziet hoe wonen en werken door elkaar lopen.

MOLEN DE TRAANROEIER

Wie noemt zijn molen nou Traanroeier. Wat is dat eigenlijk, een traanroeier?

De molen van Oudeschild komt eigenlijk uit Zaandam. In 1902 is de molen daar gesloopt en hier weer opgebouwd. Nu is de molen niet meer weg te denken uit Oudeschild en het museum. Het heden en verleden van de molen kun je in de Traanroeier zien. En ook waar die vreemde naam vandaan komt. Meer informatie over De Traanroeier en donateur worden: www.traanroeier.nl

VAREN VOOR TEXEL

Je komt met de boot en je gaat met de boot. Maar zo gewoon is dat helemaal niet. Varen voor Texel vertelt de bewogen geschiedenis van 100 jaar veerverbinding tussen Texel en Den Helder.

Ruim honderd jaar wordt de veerverbinding tussen Texel en Den Helder verzorgd door Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO). De geschiedenis van TESO is te zien in de tentoonstelling ‘Varen voor Texel’. Een informatieve tentoonstelling waarin je met forse stappen wandelt van de eerste stoomboot naar het laatste dubbeldekschip.

DE DUIKBOOT VAN KAPITEIN VERBEL

Wie durft met de nerveuze kapitein Verbel een duik onder water te nemen?

Een duikboot waarmee je onder water naar wrakken kunt zoeken. Dat is wat de nerveuze kapitein Verbel heeft gemaakt. Zijn duikboot staat hier bij het museum. Hij zoekt bemanningsleden om op de Reede van Texel op zoek te gaan naar wrakken van VOC schepen. Durf jij het avontuur aan?

Graag het formulier invullen